Προσχολική αγωγή και παιχνίδι

Το άρθρο αυτό των New York Times παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους γονείς  που ετοιμάζονται να στείλουν το παιδί τους για πρώτη φορά σχολείο. Οι περισσότεροι έχουμε παραβρεθεί (μπορεί μάλιστα να έχουμε συμμετάσχει) σε συζητήσεις μεταξύ γονέων παιδιών προσχολικής ηλικίας: «εμείς έχουμε μάθει να γράφουμε το όνομά μας», «μέχρι πόσο ξέρετε να μετράτε;», «εμείς διαβάζουμε συλλαβές» και άλλα τέτοια. Ένα άρθρο που θα σας ξεαγχώσει ή… θα σας αγχώσει περισσότερο.

Όταν η προσχολική αγωγή είναι βασισμένη στο παιχνίδι, το παιδί μαθαίνει!

Με αφορμή την υποχρεωτική ένταξη της προσχολικής αγωγής στο εκπαιδευτικό σύστημα της Νέας Υόρκης, οι ειδικοί αναρωτιούνται : ποιες θέλουμε να είναι οι πρώτες εμπειρίες του παιδιού στο σχολείο; Ποια είναι η εκπαίδευση που χρειάζεται ένα τετράχρονο;

Προφανώς, τα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο τη Νέα Υόρκη. Στο τέλος του άρθρου παραθέτουμε πηγές με έρευνες που καταλήγουν ότι η μεθοδολογία που ακολουθείται κατά κόρον στις προσχολικές τάξεις είναι δασκαλοκεντρική, εστιάζει στις ακαδημαϊκές δεξιότητες (εκμάθηση γραμμάτων, αριθμών κλπ) με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο χρόνος παιχνιδιού. Οι εκπαιδευτικοί προσχολικής αγωγής με τη σειρά τους, αισθάνονται πίεση από τους ανώτερους για άμεσα ακαδημαϊκά αποτελέσματα.

Γιατί όμως να πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα στο παιχνίδι και τη γνώση; Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ψευδοδίλλημα.

Ενώ οι περισσότεροι ξέρουμε ότι τα παιχνίδια ρόλων βοηθούν τα παιδιά να βρουν τη θέση τους στον κόσμο, πολλοί επιμένουμε παρ’ όλα αυτά να διαχωρίζουμε το παιχνίδι και την απόκτηση γνώσεων. Κι όμως, όταν παίζουν, τα παιδιά αναπτύσσουν ζωτικής σημασίας νοητικές, γλωσσικές, κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες. Ανακαλύπτουν πράγματα, αποκτούν γνώσεις, πειραματίζονται με την ανάγνωση, τη γραφή, τα μαθηματικά και μαθαίνουν να αυτορρυθμίζονται και να αλληλεπιδρούν με τους άλλους. Άλλωστε, το παιχνίδι είναι διασκεδαστικό και ενδιαφέρον κι έτσι τα παιδιά χαίρονται να πηγαίνουν σχολείο! Το παιχνίδι είναι τόσο ουσιαστικό για τα παιδιά που θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό!

Μία υποδειγματική αίθουσα προσχολικής αγωγής

Μία αίθουσα οργανωμένη σύμφωνα με τα αναπτυξιακά στάδια. Γωνιές δραστηριοτήτων με υλικά που κεντρίζουν τη φαντασία, δίνουν περιθώρια πρωτοβουλίας και ωθούν στην εξερεύνηση και τη συνεργασία.

Στη γωνιά με τα τουβλάκια, δύο κορίτσια χτίζουν μία γέφυρα, και συνεννοούνται πώς να μην καταρρεύσει ενώ παράλληλα φροντίζουν να μην πέσει πάνω στα κτίρια που φτιάχνουν άλλα παιδιά δίπλα τους. Στη γωνιά των παιχνιδιών προσποίησης, κάποια παιδιά προσπαθούν να αποφασίσουν ποιος θα κάνει τη μαμά, ποιος τον παππού και ποιος το σκυλάκι, για να παίξουν «οικογένεια». Μια άλλη ομάδα πιο πέρα, παρατηρεί μέσα από ένα μεγεθυντικό φακό κουκουνάρια και βελανίδια. Σε ένα χαλάκι, κάποια παιδιά είναι ξαπλωμένα μπρούμυτα και ξεφυλλίζουν βιβλία που έχουν επιλέξει από τη βιβλιοθήκη, ενώ παραδίπλα ένα αγόρι βουτάει το πινέλο του σε κόκκινη μπογιά και ζωγραφίζει.

Ο δάσκαλος παρατηρεί και σχολιάζει. Πηγαίνει από ομάδα σε ομάδα, μιλάει με τα παιδιά για τη δουλειά τους («βλέπω ότι έφτιαξες ένα μεγάλο κόκκινο κύκλο»), τα βοηθάει να επιλύσουν τις διαφορές τους («θέλετε κι οι δύο να κάνετε τη μαμά. Τι λέτε να κάνουμε;»), θέτει ανοιχτές ερωτήσεις για να τα ωθήσει στην εξερεύνηση και την επίλυση του προβλήματος («τι παρατηρείς όταν χρησιμοποιείς το μεγεθυντικό φακό σε σχέση με όταν κοιτάς με γυμνό μάτι;»), καθοδηγεί τα παιδιά ώστε να καταλαβαίνουν μόνα τους τι θέλουν («όταν τελειώσεις το σνακ σου, ποια δραστηριότητα θέλεις να κάνεις;»)

Σύμφωνα με την Barbara Biber, με το παιχνίδι, το παιδί αναπτύσσει τις δεξιότητες που χρειάζεται για να είναι επιτυχημένο στη ζωή του. Το παιδί «προβάλλει τη δική του αντίληψη του κόσμου μέσα από το παιχνίδι και με αυτό τον τρόπο φέρνει τον πραγματικό κόσμο πιο κοντά του. Χτίζει σταδιακά το αίσθημα ότι ο κόσμος είναι δικός του, ανοιχτός να τον κατανοήσει, να τον ερμηνεύσει, να τον ξαναφτιάξει από την αρχή. Και για το μέλλον μας, χρειαζόμαστε πολίτες με ριζωμένη μέσα τους αυτή την αντίληψη, πολίτες με αυτή τη στάση ζωής.

Σύμφωνα με τον Ρώσο ψυχολόγο Lev Vigotsky (1896-1934) η σκέψη των παιδιών αναπτύσσεται μέσα από τη μάθηση που βασίζεται σε δραστηριότητες και την κοινωνική αλληλεπίδραση με ενήλικες και συνομήλικους. Όταν οι εκπαιδευτικοί βασίζουν την οργάνωση του μαθήματός τους στις ιδέες του Vigotsky, προκύπτουν πολύ σημαντικά οφέλη στην ικανότητα των παιδιών να σκέφτονται, να προγραμματίζουν και να διατηρούν την προσοχή τους σε δύσκολες εργασίες.

Το παιχνίδι έχει μακροπρόθεσμα οφέλη. Αυτό που στην προσχολική ηλικία ονομάζουμε αυτορρύθμιση, στο γυμνάσιο γίνεται προσαρμοστικότητα. Η Angela Duckworth, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια με σχετική έρευνα που έκανε, υποστηρίζει ότι το χαρακτηριστικό αυτό μπορεί να αποτελέσει τη βάση για έναν γερό μαθητή ενώ η έλλειψή του να τον καταστρέψει. Τα τελευταία τρία χρόνια, το Υπουργείο Παιδείας της Νέας Υόρκης σχεδίασε ένα γενικό πλαίσιο για να υποστηρίξει βασικά συμπεριφοριστικά στοιχεία που βοηθούν τα παιδιά στο σχολείο και στη μετέπειτα καριέρα τους. Πολλά από αυτά τα στοιχεία – επιμονή, ικανότητα σχεδιασμού, επικοινωνίας και συνεργασίας- έχουν τις ρίζες τους στη νηπιακή ηλικία.


Πηγή : http://www.nytimes.com
Σχετικές έρευνες
Daphna Bassok and Anna Rorem, educational policy researchers at the University of Virginia “Is Kindergarten the New First Grade?”
Edward Miller and Joan Almon “Crisis in the Kindergarten,”
Φωτογραφία : Playground Abacus by swong95765, on Flickr

Μοιραστείτε το