ανάπτυξη του εμβρύου

Το στρες και η επίδρασή του στην ανάπτυξη του εμβρύου

Η έκθεση του αναπτυσσόμενου εμβρύου σε υψηλά επίπεδα στρεσογόνων ορμονών μέσα στη μήτρα μπορεί να προκαλέσει διαταραχές διάθεσης στη μετέπειτα ζωή του και τώρα, για πρώτη φορά, ερευνητές ανακάλυψαν έναν μηχανισμό ο οποίος μπορεί να ενισχύει αυτή τη διαδικασία σύμφωνα με μία μελέτη που παρουσιάστηκε στις 7 Απριλίου στο φεστιβάλ του βρετανικού συλλόγου νευροεπιστημών (BNA2013) στο Λονδίνο.

H αντίληψη σύμφωνα με την οποία το περιβάλλον της μήτρας έχει επιπτώσεις στην υγεία και στην πιθανότητα εμφάνισης ασθενειών στην ενήλικη ζωή είναι ευρέως γνωστή, παρ΄όλα αυτά η διαδικασία η οποία είναι υπεύθυνη γι αυτό  δεν είναι ακόμα ξεκάθαρη. Η καθηγήτρια Megan  Holmes, η οποία είναι νευροενδοκρινολόγος ( University of Edinburgh/British Heart Foundation Centre for Cardiovascular Science in Scotland (UK)), δηλώνει: «Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μας ανακαλύψαμε  το ένζυμο  11ß-HSD2 το οποίο πιστεύουμε ότι διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμβρυική εξέλιξη» .

Ένα δυσμενές περιβάλλον στη μήτρα το οποίο δημιουργείται  υπό συνθήκες άγχους, απώλειας  ή κακοποίησης αυξάνει τα επίπεδα των γλυκορτικοειδών στη μητέρα και αυτό μπορεί να βλάψει το έμβρυο. Τα γλυκορτικοειδή είναι φυσικές ορμόνες που είναι επίσης γνωστές ως ορμόνες του στρες γιατί σχετίζονται με την απόκριση του οργανισμού σε αγχογόνες συνθήκες.

«Η ορμόνη κορτιζόλη που σχετίζεται με το στρες είναι πιθανώς ένας σημαντικός παράγοντας για να αναπτύξει το έμβρυο, το βρέφος ή το παιδί κάποια ασθένεια στη μετέπειτα ζωή του. Η κορτιζόλη προκαλεί μειωμένη ανάπτυξη, τροποποιεί το χρόνο ανάπτυξης των ιστών κι έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην έκφραση των γονιδίων» ισχυρίζεται.

Η καθηγήτρια  Holmes εξηγεί πώς η έρευνά της ταυτοποίησε ένα ένζυμο που ονομάζεται   11ß-HSD2 (11beta-hydroxysteroid dehydrogenase type 2) το οποίο μετατρέπει την ορμόνη του στρες κορτιζόλη σε μια αδρανή μορφή, πριν προλάβει να προκαλέσει κάποια βλάβη στο αναπτυσσόμενο έμβρυο. Το ένζυμο 11ß-HSD2  βρίσκεται στον πλακούντα και στον εγκέφαλο του εμβρύου όπου θεωρείται ότι λειτουργεί σαν ασπίδα προστασίας ενάντια στις επιβλαβείς λειτουργίες της κορτιζόλης. Η καθηγήτρια Holmes και οι συνάδελφοί της δημιούργησαν γενετικά τροποποιημένα ποντίκια  με έλλειψη του ενζύμου 11ß-HSD2  προκειμένου να καθορίσουν το ρόλο του ενζύμου στον πλακούντα και στον εγκέφαλο του εμβρύου. «Τα έμβρυα των ποντικιών με έλλειψη του ενζύμου  11ß-HSD2 εκτέθηκαν σε υψηλά επίπεδα ορμονών στρες και ως συνέπεια παρουσίασαν ελλιπή ανάπτυξη και εμφάνισαν αναμενόμενες διαταραχές διάθεσης στη μετέπειτα ζωή τους. Ανακαλύψαμε επίσης ότι οι πλακούντες αυτών των ποντικιών ήταν μικρότεροι και δεν μετέφεραν αποτελεσματικά τα απαραίτητα  θρεπτικά στοιχεία στο έμβρυο. Αυτό επίσης θα μπορούσε να οδηγήσει στις επιβλαβείς συνέπειες της έκθεσης στα αυξημένα επίπεδα των ορμονών του στρες στο έμβρυο και υποδεικνύει ότι το ένζυμο 11ß-HSD2 στον πλακούντα είναι το πιο σημαντικό φράγμα.»

«Όπως και να΄χει όμως, κάποια πρώτα νέα στοιχεία δείχνουν ότι με την απώλεια του  προστατευτικού φράγματος του ενζύμου 11ß-HSD2 μόνο στον εγκέφαλο, η εξέλιξη του εμβρύου συνεχίζεται και αυτό εγείρει ερωτήματα σε σχέση με τον κυρίαρχο ρόλο του ενζύμου. Η έρευνα αυτή είναι σε εξέλιξη και δεν μπορούμε να διατυπώσουμε σαφή συμπεράσματα ακόμα.»

«Το να καθορίσουμε τους ακριβείς μοριακούς  και κυτταρικούς μηχανισμούς που καθορίζουν την εξέλιξη του βρέφους θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε πιθανούς θεραπευτικούς στόχους που θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για να αναστρέψουμε τις  βλαβερές συνέπειες στις διαταραχές διάθεσης. Μελλοντικά,ελπίζουμε να διερευνήσουμε αυτούς τους στόχους σε μελέτες με ανθρώπους». Η καθηγήτρια Holmes  ελπίζει ότι η έρευνά της θα επιστήσει την προσοχή στους ειδικούς της υγείας όσον αφορά στο γεγονός ότι όταν τα παιδιά  εκτίθενται  σε δυσμενή περιβάλλοντα είτε έχουν να κάνουν με κακοποίηση είτε με κακή διατροφή είτε με απώλεια βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο και θα έπρεπε να ελέγχονται και να υποστηρίζονται προσεκτικά ώστε κάτι τέτοιο να μη συμβεί. Επιπροσθέτως, οι πιθανές επιπτώσεις των αυξημένων επιπέδων στρεσογόνων ορμονών στο υπό ανάπτυξη έμβρυο έχουν να κάνουν και με τα άτομα που σχετίζονται με τη φροντίδα της εγκύου. Τα τελευταία 20 χρόνια, στην πλειοψηφία των γυναικών που βρίσκονταν σε κίνδυνο πρόωρου τοκετού έχουν χορηγηθεί συνθετικά γλυκορτικοειδή ώστε να επισπεύσουν την ανάπτυξη των εμβρυικών πνευμόνων προκειμένου  τα έμβρυα να επιβιώσουν κατά την πρόωρη γέννα.

«Ενώ η θεραπεία με γλυκορτικοειδή είναι απαραίτητη, η δόση, ο αριθμός θεραπειών και οι φαρμακευτικές ουσίες που χρησιμοποιούνται πρέπει να ελέγχονται ενδελεχώς.» λέει η καθηγήτρια Holmes.

H εφηβεία είναι άλλη μια ευαίσθητη περίοδος της ανάπτυξης και το εκάστοτε άγχος που βιώνεται σε αυτή τη φάση μπορεί  να εμπλέκεται στην εμφάνιση διαταραχών διάθεσης στην ενήλικη ζωή. Η καθηγήτρια Holmes και οι συνάδελφοί της συνέλεξαν αποδείξεις από απεικονιστικές μελέτες σε ποντίκια ότι η εμφάνιση στρες στην αρχή της εφηβείας επηρεάζει τη διάθεση και τη συμπεριφορά μέσω αλλαγών στα εγκεφαλικά νευρωνικά δίκτυα που σχετίζονται  με  τη συναισθηματική ανάπτυξη.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού ( fMRI, Functional Magnetic Resonance Imaging) για να δουν ποιές συνάψεις στον εγκέφαλο επηρεάστηκαν λόγω στρες.

Η καθηγήτρια Holmes λέει: «Δείξαμε ότι σε αγχωμένα «έφηβα» ποντίκια, η περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει το συναίσθημα και τον φόβο (γνωστή ως αμυγδαλή) ήταν υπερδραστήρια σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Τα αποτελέσματα της μελέτης μας φανέρωσαν ξεκάθαρα ότι στην αμυγδαλή παρουσιάζεται τροποποιημένη συναισθηματική διαδικασία ως απάντηση στο στρες κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης φάσης της ανάπτυξης.»

Tίτλος αποσπάσματος: «Perinatal programming of stress-related behaviour by glucocorticoids.» Symposium: «Early life stress and its long-term effects — experimental studies.»

Πηγή: http://www.sciencedaily.com
sciencedaily,British Neuroscience Association
Φωτογραφία : pregnant-silhouette-by-Stefan-Pasch-on-Flickr.

 

Μοιραστείτε το