αγχώδεις διαταραχές

9 Τεχνικές που κάθε γονιός με ένα αγχώδες παιδί πρέπει να δοκιμάσει

Όπως κάθε μέρα, όλα τα άλλα παιδιά ξεκινάνε για το σχολείο. Ο γιος σας, όμως, σας λέει:  «Δεν θέλω να πάμε να πάρουμε το λεωφορείο, πονάει η κοιλιά μου». Αναστενάζετε και σκέφτεστε : «Άντε πάλι, γιατί η καθημερινότητα να είναι μια δύσκολη πρόκληση ;»

Κοιτάτε τον γιο σας και στο πρόσωπό του βλέπετε αληθινό φόβο. Θέλετε να τον καθησυχάσετε και να τον απαλλάξετε από τον φόβο που τον ταλαιπωρεί κάθε μέρα. Αρχικά, προσπαθείτε με την λογική : «Περπατάμε μέχρι εκεί, κάθε πρωί, γιατί ο οδηγός αυτού του λεωφορείου δεν είχε ποτέ ατύχημα». Δεν κουνιέται από την θέση του.

Προσπαθείτε να του προσφέρετε ασφάλεια : «Στο υπόσχομαι, όλα θα πάνε καλά, δεν με εμπιστεύεσαι;».  Κουνάει το κεφάλι του θετικά, όμως σε λίγο ψιθυρίζει : «Σε παρακαλώ μαμά, μην πάμε».

Καταφεύγετε στο θυμό : «Αν δεν φύγουμε τώρα αμέσως θα το πληρώσεις,  κομμένα τα γλυκά για μια εβδομάδα». Σας κοιτάει λες και του κάνατε κάτι τρομερό και ξεκινάει νικημένος. Ωστόσο, εσείς νιώθετε απαίσια.

Αν μια τέτοια κατάσταση σας ακούγεται γνωστή, δεν είστε οι μόνοι. Όλοι οι γονείς θα έκαναν τα πάντα για να απαλλάξουν τα παιδιά τους από  τους φόβους τους. Υποφέρουν όταν τα παιδιά είναι φοβισμένα, ιδιαίτερα σε καταστάσεις που δεν  είναι καθόλου απειλητικές.  Στο μυαλό του παιδιού σας, όμως, αυτές οι καταστάσεις είναι πραγματικά απειλητικές και το νευρικό του σύστημα αντιδρά με το γνωστό συναίσθημα του άγχους.

Πολλά παιδιά ταλαιπωρούνται από αγχώδεις διαταραχές, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν το σχολείο και τις κοινωνικές δραστηριότητες και να μην μπορούν να κοιμηθούν λόγω των φόβων που τα βασανίζουν. Αλλά και οι γονείς υποφέρουν αφού νιώθουν ανήμποροι να βοηθήσουν τα παιδιά τους όταν βρίσκονται σε μια τέτοια κατάσταση

Δεν υπάρχει μια συνολική λύση για το άγχος, ωστόσο, υπάρχουν πολλές απλές τεχνικές καταπολέμησης και διαχείρισής του όπως προκύπτουν από σχετικές επιστημονικές έρευνες.  Σας παρουσιάζουμε εννιά από αυτές.

1. Σταματήστε απλώς να καθησυχάζετε το παιδί σας

 Όταν το παιδί σας ανησυχεί, δεν αρκεί να του ζητάτε απλώς να σας εμπιστευτεί και να του λέτε ότι δεν υπάρχει κάτι  να φοβάται. Μακάρι τα πράγματα να ήταν τόσο απλά. Το αγχωμένο παιδί σας θέλει να σας ακούσει αλλά αυτό που συμβαίνει  στον εγκέφαλό του το εμποδίζει. Όταν αγχωνόμαστε, για λόγους αυτοσυντήρησης, στο σώμα μας πραγματοποιείται μια σειρά από χημικές και πνευματικές μεταβολές. Μία από αυτές είναι να υπολειτουργεί προσωρινά ο προμετωπιαίος φλοιός, δηλαδή το μέρος του εγκεφάλου που ελέγχει την λογική και να επικρατούν οι αυτοματοποιημένες συναισθηματικές αντιδράσεις. Με άλλα λόγια, σε  περιόδους μεγάλου άγχους το παιδί σας δεν μπορεί να σκεφτεί καθαρά, να χρησιμοποιήσει την λογική του, ακόμα και να εκτελέσει βασικές λειτουργίες. Σε τέτοιες καταστάσεις μπορείτε να δοκιμάσετε τα παρακάτω βήματα.

  • Πάρτε βαθιές ανάσες εσείς και το παιδί σας. Η βαθιά αναπνοή μπορεί να αντιστρέψει τις αντιδράσεις του νευρικού συστήματος.
  • Δείξτε ενσυναίσθηση. Το παιδί σας πρέπει να δει πως καταλαβαίνετε ότι το άγχος του είναι τρομακτικό.
  • Όταν το παιδί σας ηρεμήσει, είναι η ώρα να εκτιμήσετε τις διαφορετικές λύσεις στο πρόβλημα που το ταλαιπωρεί.
  • Μην νιώθετε τύψεις. Να είστε περήφανοι, που ως γονείς δίνετε στο παιδί σας τα μέσα να αντιμετωπίσει τους φόβους του.

2. Εξηγήστε στο παιδί σας γιατί το να ανησυχείς είναι καλό.

 Η αντιμετώπιση του άγχους είναι δύσκολη όταν το παιδί σκέφτεται «κάτι δεν πάει καλά με εμένα». Πολύ περισσότερο δύσκολη γίνεται όταν τα παιδιά αναπτύσσουν άγχος στην ιδέα ότι θα αγχωθούν. Εξηγήστε τους ότι υπάρχει λόγος που οι άνθρωποι φοβούνται.

Όταν οι πρόγονοί μας ήταν κυνηγοί  τροφοσυλλέκτες το περιβάλλον έκρυβε κινδύνους και το να ανησυχούν τους βοηθούσε να αποφεύγουν τα άγρια ζώα. Στην σύγχρονη εποχή δεν έχουμε να φοβηθούμε τα ζώα, αλλά παρ’όλα αυτά παραμένει ένα ένστικτο που μας προστατεύει: ο φόβος.

Ο φόβος είναι ο αμυντικός μας μηχανισμός, σαν συναγερμός που μας προειδοποιεί και μας προφυλάσσει από τους κινδύνους. Πείτε στα παιδιά σας πως είναι φυσιολογικό κάποιος να ανησυχεί και πως όλοι οι άνθρωποι το βιώνουν. Μερικές φορές το σύστημά μας, μας προειδοποιεί χωρίς λόγο, αλλά αυτό το είδος της ανησυχίας (άγχος) μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο με μερικές απλές τεχνικές.

3. Δώστε ζωή στον φόβο του παιδιού σας.

 Όπως ήδη γνωρίζετε, το να αγνοούμε το άγχος δεν βοηθάει. Αντίθετα, είναι πολλές φορές χρήσιμο να δίνουμε ζωή σε μια ανησυχία και ναι μιλάμε γι αυτή  σαν να ήταν πραγματικό πρόσωπο. Δημιουργήστε ένα χαρακτήρα που προσωποποιεί το άγχος του παιδιού σας και είναι υπεύθυνος για την προστασία μας όταν είμαστε σε κίνδυνο. Βέβαια, όταν ο χαρακτήρας αυτός χάσει για λίγο τον έλεγχο, θα πρέπει να τον επαναφέρουμε. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για αυτήν την ίδια ιδέα ένα παιχνίδι, ένα ζωάκι ή ακόμα και να παίξετε ένα παιχνίδι ρόλων με το παιδί σας.

Η προσωποποίηση της ανησυχίας ή η δημιουργία ενός χαρακτήρα έχει πολλαπλά οφέλη. Μπορεί να βοηθήσει  στην απομυθοποίηση της – τρομακτικής για το παιδί σας – φυσικής εμπειρίας του φόβου. Μπορεί να επανενεργοποιήσει τη λογική του εγκεφάλου και είναι ένα εργαλείο που τα παιδιά σας μπορούν να χρησιμοποιήσουν από μόνα τους ανά πάσα στιγμή.

4. Δείξτε στο παιδί σας πώς να εξετάζει αναλυτικά τις καταστάσεις

 Θυμηθείτε ότι ο φόβος είναι ο αμυντικός μας μηχανισμός. Μερικές φορές για να μας κάνει να δώσουμε προσοχή, το μυαλό μας υπερβάλλει ή μεγεθύνει τον επικείμενο κίνδυνο (π.χ. ερμηνεύει ένα κλαδί ως φίδι). Μπορεί να θεωρείτε ότι η θετική σκέψη καθησυχάζει το παιδί σας, ωστόσο θα πρέπει να αναθεωρήσετε. Η καλύτερη λύση δεν είναι η θετική σκέψη, είναι η ακριβής σκέψη. Διδάξετε  στο παιδί σας την παρακάτω μέθοδο

  • Αναζήτησε τις τελευταίες σκέψεις σου και βρες σε αυτές αυτήν που σου προκαλεί την ανησυχία.
  • Στην συνέχεια, αναζήτησε στοιχεία που υποστηρίζουν ή όχι αυτήν την ανησυχία. Εξηγήστε του ότι δεν πρέπει να κρίνει μόνο με το συναίσθημα αλλά και με αποδείξεις.
  • Τέλος, αμφισβήτησε τις σκέψεις σου : ο καλύτερος (και πιο διασκεδαστικός) τρόπος για να γίνει αυτό είναι να διδάξουμε τα παιδιά μας να έχουν μια συζήτηση με τον εαυτό τους.

5. Επιτρέψτε στα παιδιά να ανησυχούν .

Όπως ξέρετε δεν αρκεί να ζητήσετε από ένα παιδί να μην ανησυχεί. Αντίθετα, είναι ωφέλιμο να το παροτρύνετε να εκφράσει ανοιχτά τους φόβους του, σε μικρές δόσεις. Μπορείτε να καθιερώσετε κάθε μέρα ένα δεκάλεπτο, κατά το οποίο το παιδί σας  σας λέει ή  γράφει όλα εκείνα που το έκαναν να αισθανθεί φόβο στην διάρκεια της μέρας. Δεν θα πρέπει να υπάρχουν κανόνες για το ποιος μπορεί να είναι ένας θεμιτός ή κανονικός φόβος. Μια ιδέα είναι να βάζετε τους φόβους σε ένα όμορφα διακοσμημένο κουτί και όταν τελειώνει αυτή η διαδικασία να κλείνετε το κουτί και να αποχαιρετάτε τις ανησυχίες της μέρας σας.

6. Βοηθήστε τα να διαχωρίσουν το τώρα από το μετά

 Μπορεί να μην το ξέρετε αυτό, αλλά, οι άνθρωποι διανοητικά ξοδεύουμε πολύ χρόνο στο μέλλον. Για κάποιον που βιώνει το άγχος, αυτό το είδος του ψυχικού ταξιδιού στο χρόνο μπορεί να επιδεινώσει την κατάστασή του. Ένα παιδί μπορεί να ρωτά συνεχώς ερωτήσεις όπως : «Τι θα συμβεί αν ανοίξω το ντουλάπι μου και μου λείπει κάτι;» ή «Τι θα συμβεί αν δεν μπορέσει να με βρει η μαμά μου;»

Η έρευνα δείχνει ότι το να επαναφέρουμε τα παιδιά πίσω στο παρόν μπορεί να τα βοηθήσει να καταπολεμήσουν αυτή την τάση. Για να γίνει αυτό, βοηθήστε το παιδί σας απλά να επικεντρωθεί στην αναπνοή του για λίγα λεπτά, ώστε να συγκεντρωθεί στο παρόν, στο τι δηλαδή του συμβαίνει τώρα.

7. Μην αποφεύγετε όλα όσα του προκαλούν άγχος

 Τα παιδιά σας θέλουν να αποφύγουν τις κοινωνικές εκδηλώσεις, τα σκυλιά, το σχολείο, τα αεροπλάνα ή ουσιαστικά οποιαδήποτε κατάσταση τους προκαλεί άγχος; Ως γονέας, τα βοηθάτε σε αυτό;  Φυσικά! Αυτό είναι λογικό. Το ψυχολογικό τρίπτυχο φυγή – πάλη – πάγωμα, και ειδικά ο μηχανισμός της φυγής, προτρέπει τα παιδιά σας να απωθήσουν την απειλητική κατάσταση. Δυστυχώς, σε μακροπρόθεσμη βάση, η αποφυγή του άγχους το κάνει χειρότερο.

Ποια είναι όμως είναι η εναλλακτική λύση; Δοκιμάστε μια μέθοδο που ονομάζουμε laddering (κλιμάκωση). Τα παιδιά είναι σε θέση να διαχειριστούν τον φόβο τους, όταν αναλυθεί κλιμακωτά σε διαχειρίσιμα κομμάτια. Το laddering χρησιμοποιεί τον σχηματισμό μικρών εννοιών – κομματιών ώστε η σταδιακή έκθεση σε αυτά, να οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου.

Ας πούμε ότι το παιδί σας φοβάται να κάθεται στις κούνιες. Αντί για την αποφυγή αυτής της δραστηριότητας, δημιουργήστε μικρούς στόχους που οδηγούν πιο κοντά στον μεγαλύτερο στόχο (π.χ., πηγαίνετε στην άκρη του πάρκου, στη συνέχεια περπατήστε στο πάρκο, πηγαίνετε κοντά στις κούνιες και, τελικά, ανεβείτε σε μια κούνια). Μπορείτε να επαναλαμβάνετε κάθε βήμα μέχρι να γίνει πολύ εύκολο για το παιδί. Τότε θα ξέρετε ότι ήρθε η ώρα να προχωρήσετε στο επόμενο στάδιο.

8.  Δημιουργήστε μια λίστα με ενέργειες για να βοηθηθούν

 Όταν οι πιλότοι των αεροπλάνων αντιμετωπίζουν μια  έκτακτη δυσκολία δεν προσπαθούν από μόνοι τους να σώσουν την κατάσταση, αλλά, ακολουθούν μια συγκεκριμένη διαδικασία από βήματα. Ακόμα και μετά από χρόνια εμπειρίας και εκπαίδευσης, σε περιόδους μεγάλου άγχους το μυαλό δεν μπορεί να σκεφτεί λογικά και μια λίστα διαδικασιών μπορεί να φανεί ωφέλιμη.

Όταν τα παιδιά είναι αγχωμένα ή έρχονται αντιμέτωπα με τους φόβους τους, βοηθήστε τα να ηρεμήσουν μέσω μιας συγκεκριμένης διαδικασίας που θα ακολουθούν βήμα βήμα. Τι θα πρέπει να κάνουν όταν αισθάνονται έτσι; Το πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι οι βαθιές αναπνοές, μετά η εκτίμηση της κατάστασης και τα λοιπά. Αν βοηθάει, μπορείτε να γράψετε τα βήματα σε ένα χαρτί ώστε τα παιδιά να μπορούν από μόνα τους να ανατρέχουν σε αυτά όποτε αισθανθούν άγχος.

9. Ενισχύστε την αυτοεκτίμησή σας

 Όταν βλέπετε το παιδί σας να υποφέρει είναι επώδυνο και απογοητευτικό. Δεν υπάρχει ούτε ένας γονέας που δεν έχει αναρωτηθεί κάποια στιγμή αν είναι η αιτία του άγχους του παιδιού τους. Η έρευνα δείχνει ότι το άγχος είναι συχνά αποτέλεσμα πολλαπλών παραγόντων ( τα γονίδια, η φυσιολογία του εγκεφάλου, η ιδιοσυγκρασία, περιβαλλοντικοί παράγοντες, παρελθοντικά τραυματικά γεγονότα, κλπ). Να θυμάστε ότι δεν έχετε προκαλέσει το άγχος του παιδιού σας, αντιθέτως, μπορείτε να το βοηθήσει να το ξεπεράσει.

Θυμηθείτε ότι δεν είστε μόνοι και δεν σας κατηγορεί κάποιος. Μην αναλώνεστε σε εξουθενωτική αυτοκριτική αλλά φροντίστε να είστε ο προστάτης του παιδιού σας


Πηγή : http://www.huffingtonpost.com/

Φωτογραφία : Untitled-by-Vale-on-Flickr

Μοιραστείτε το