αγχώδεις διαταραχές στα παιδια

Oι αγχώδεις διαταραχές στα παιδιά

Τα παιδιά υποφέρουν από αγχώδεις διαταραχές ακριβώς όπως οι ενήλικες. Κάποιες δύσκολες καταστάσεις της ζωής, όπως το ξεκίνημα του σχολείου, μια μετακόμιση  ή η απώλεια ενός γονέα, μπορούν να πυροδοτήσουν το ξεκίνημα μιας αγχώδους διαταραχής. Έχει φανεί ότι αν δεν θεραπευτούν, τα παιδιά αυτά είναι πιο πιθανό να έχουν χαμηλή απόδοση στο σχολείο, να μην έχουν ανεπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες και να είναι πιο ευάλωτα σε πιθανή κακοποίηση.

Τα παιδιά βιώνουν τα συμπτώματα του άγχους  όπως οι ενήλικες, όμως, τα εκδηλώνουν και τα αντιμετωπίζουν διαφορετικά. Αυτό δημιουργεί δυσκολίες στη διάγνωση. Επιπροσθέτως, δημιουργεί δυσκολίες στο να προσδιορίσει κανείς αν η συμπεριφορά ενός παιδιού είναι «μια φάση» ή αν αποτελεί μια διαταραχή.

 

Τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές;

Τα παιδιά που έχουν μια αγχώδη διαταραχή είναι τόσο φοβισμένα  και  ανήσυχα  ώστε δεν μπορούν να λειτουργήσουν φυσιολογικά. Οι αγχώδεις διαταραχές μπορεί να είναι χρόνιες  κι έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή ενός παιδιού. Αν δε θεραπευτούν έγκαιρα μπορεί να οδηγήσουν σε :

  • απουσίες στο σχολείο ή ανικανότητα των παιδιών να τελειώσουν το σχολείο
  • ασθενείς σχέσεις με τους συμμαθητές
  • χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών
  • προβλήματα προσαρμογής σε συνθήκες εργασίας
  • αγχώδη διαταραχή στην ενήλικη ζωή

 Ποια είναι τα σημάδια της αγχώδους διαταραχής;

Υπάρχουν διαφορετικά είδη αγχωδών διαταραχών που  παρουσιάζονται σε παιδιά και σε ενήλικες. Κάποια από αυτά περιγράφονται παρακάτω.

Διαταραχή γενικευμένου άγχους :  Τα παιδιά και οι έφηβοι με αυτό το είδος διαταραχής βιώνουν ακραία και μη ρεαλιστική ανησυχία που δε συνδέεται με κάποιο πρόσφατο γεγονός. Συνήθως, νιώθουν μεγάλη ένταση, έχουν μεγάλη ανάγκη για επιβεβαίωση και παραπονιούνται για στομαχόπονους και άλλα σωματικά συμπτώματα που δε φαίνεται να έχουν κάποιο βιολογικό υπόβαθρο.

Φοβίες : Η φοβία είναι ένας μη δικαιολογημένος και πολύ έντονος φόβος για μια κατάσταση ή ένα αντικείμενο. Κάποιες φοβίες, οι αποκαλούμενες ειδικές φοβίες, επικεντρώνονται σε κάποιο ζώο, στο νερό, στα ύψη ή σε καταστάσεις όπως, για παράδειγμα, ο φόβος να βρεθεί κάποιος σε ένα κλειστό μέρος (κλειστοφοβία). Τα παιδιά και οι έφηβοι με κοινωνική φοβία δεν αντέχουν την κριτική και φοβούνται τη γνώμη των άλλων. Τα παιδιά με φοβία προσπαθούν να αποφύγουν τις καταστάσεις ή τα αντικείμενα που την προκαλούν και αυτό δημιουργεί πολλούς περιορισμούς στην καθημερινότητά τους.

Διαταραχή πανικού :  Η διαταραχή πανικού χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού χωρίς προφανή αιτία. Οι κρίσεις πανικού είναι περίοδοι έντονου φόβου που συνοδεύονται από δυνατούς παλμούς, εφίδρωση, ζαλάδα, ναυτία ή αίσθημα επικείμενου θανάτου. Η εμπειρία είναι τόσο τρομακτική που το παιδί ζει με τον τρόμο της επόμενης κρίσης. Προκειμένου να μη ζήσει ξανά κάτι τέτοιο αποφεύγει πολλές καταστάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την κρίση. Ένα παιδί με διαταραχή πανικού μπορεί να μη θέλει να πάει σχολείο ή να μην αντέχει να αποχωριστεί τους γονείς του.

Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή :  Ένα παιδί με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή παγιδεύεται σε σχήματα επαναλαμβανόμενων σκέψεων και συμπεριφορών. Αν και μπορεί να συμφωνεί  ότι αυτές οι σκέψεις ή συμπεριφορές είναι χωρίς νόημα και προκαλούν άγχος, όμως, δεν μπορεί να τις σταματήσει. Οι ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές μπορεί να περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενο πλύσιμο των χεριών, μέτρημα ή τακτοποίηση και επανατακτοποίηση αντικειμένων.

Μετατραυματική διαταραχή : Η μετατραυματική διαταραχή μπορεί να αναπτυχθεί στα παιδιά μετά την εμπειρία ενός πολύ τραυματικού ψυχολογικού γεγονότος. Τέτοια γεγονότα μπορεί να περιλαμβάνουν: το να είναι θύματα  σεξουαλικής ή φυσικής κακοποίησης, να έχουν υπάρξει θύματα ή μάρτυρες βίας, ή να είναι επιζώντες μιας καταστροφής φυσικής ή πολεμικής ( π.χ  μιας πυρκαγιάς ή ενός βομβαρδισμού). Τα παιδιά με μετατραυματική διαταραχή βιώνουν το γεγονός ξανά και ξανά μέσω έντονων αναμνήσεων ή  πολύ έντονων και ενοχλητικών σκέψεων. Ως αποτέλεσμα μπορεί να αποφεύγoυν οτιδήποτε συνδέεται με το τραύμα. Επίσης, μπορεί να αντιδρούν υπερβολικά όταν αιφνιδιάζονται και να δυσκολεύονται να κοιμηθούν.

Πόσο συχνές είναι οι αγχώδεις διαταραχές;

Οι αγχώδεις διαταραχές είναι από τα  πιο συνήθη νοητικά, συναισθηματικά και συμπεριφορικά προβλήματα  που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της παιδικής και της εφηβικής ηλικίας. Περίπου 1 στα 10 παιδιά εμφανίζουν κάποια αγχώδη διαταραχή. Ανάμεσα στους εφήβους  πλήττονται πιο συχνά τα κορίτσια. Περίπου τα μισά από τα παιδιά ή από τους εφήβους που παρουσιάζουν κάποια διαταραχή εμφανίζουν και κάποια δεύτερη νοητική ή συναισθηματική διαταραχή όπως, κατάθλιψη.

Ποια παιδιά είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν κάποια διαταραχή;

Έρευνες έδειξαν ότι ο βασικός χαρακτήρας ενός παιδιού μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση κάποιας αγχώδους διαταραχής. Για παράδειγμα,  κάποια παιδιά τείνουν να είναι πολύ ντροπαλά και συγκρατημένα σε μη οικείες καταστάσεις. Αυτό μπορεί να αποτελεί σημάδι ότι το παιδί κινδυνεύει να αναπτύξει μια διαταραχή. Οι ερευνητές προτείνουν να παρατηρούμε για σημάδια αγχώδους διαταραχής στις ηλικίες 6-8 ετών. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά φοβούνται πλέον λιγότερο το σκοτάδι και τα φανταστικά πλάσματα, αλλά, έχουν περισσότερο άγχος για την επίδοσή τους στο σχολείο και για τις κοινωνικές τους σχέσεις. Οι φόβοι ενός παιδιού αλλάζουν καθώς μεγαλώνει και αυτό δημιουργεί δυσκολίες στην έρευνα.

Μελέτες υποδεικνύουν ότι τα παιδιά είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν κάποια αγχώδη διαταραχή αν οι γονείς τους έχουν και αυτοί κάποιες διαταραχές. Παρ’ όλα αυτά  οι μελέτες δεν αποδεικνύουν αν οι διαταραχές προκύπτουν από βιολογικούς  ή περιβαλλοντικούς λόγους ή από έναν συνδυασμό αυτών. Είναι απαραίτητο να υπάρξουν περισσότερες μελέτες για να ξεκαθαριστεί  αν οι αγχώδεις διαταραχές κληροδοτούνται.

Τι είδους διαθέσιμη βοήθεια υπάρχει ;

Μετά από μια  διάγνωση ακριβείας οι πιθανές θεραπείες περιλαμβάνουν :

  • γνωστική -συμπεριφοριστική θεραπεία (κατά την οποία τα παιδιά μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τους φόβους τους τροποποιώντας τη σκέψη και τη συμπεριφορά τους )
  • άλλο είδος προσωπικής θεραπείας
  • θεραπεία οικογένειας
  • εκπαίδευση γονέων

 

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Αν οι γονείς παρατηρήσουν σημάδια αγχώδους διαταραχής στα παιδιά τους  πρέπει να συμβουλευτούν  έναν ψυχοθεραπευτή/μια ψυχοθεραπεύτρια για να τους επιβεβαιώσει αν τα συμπτώματα που παρατηρούν οφείλονται πράγματι σε κάποια αγχώδη διαταραχή. Καλό θα είναι το άτομο που θα αναλάβει το παιδί να έχει εργασιακή εμπειρία με παιδιά και ει δυνατόν να είναι ειδικευμένο  στην οικογενειακή θεραπεία. Τέλος, είναι σημαντικό ο επιλεγμένος ειδικός να συνεργαστεί και με το σχολείο του παιδιού ώστε η προσπάθεια που γίνεται να περιλαμβάνει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε να αποφέρει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα.


Πηγή: http://childdevelopmentinfo.com/
Φωτογραφία : No Drama Here by Philip Dean, on Flickr

Μοιραστείτε το